De uitspraken van Fara Bellinga van de Bellinga's over apartheid laten zien hoe snel onwetendheid kan omslaan in iets dat veel schadelijker is dan een “domme fout”. In een vlog uit Zuid‑Afrika zegt ze dat ze van “blanke en donkere mensen” heeft gehoord dat de apartheidstijd “juist fijner was”, dat er “minder criminaliteit” was en dat het “goed zou zijn als dit terug zou komen”. Het is een zin die zo achteloos wordt uitgesproken dat je bijna vergeet dat ze het heeft over een systeem dat wereldwijd wordt gezien als een van de meest extreme vormen van institutionele rassenscheiding van de twintigste eeuw.
En het is niet de eerste keer dat de familie op deze manier over Zuid‑Afrika praat. In een vlog van vorige maand filmden ze in een sloppenwijk, waar hun oudste zoon opmerkingen maakte over Afrikaanse kinderen en de familie hen over de wangen aaide alsof ze een toeristische attractie waren. Ook daar ontbrak elk besef van context, geschiedenis of gevoeligheid. Het was dezelfde oppervlakkigheid, dezelfde blik van buitenaf die niet verder reikt dan de lens van de camera. Die eerdere vlog was al ongemakkelijk, maar in het licht van de apartheid‑uitspraken wordt duidelijk dat het geen incident was, maar een patroon.
Want apartheid was geen losse mening, geen “tijdperk met voors en tegens”, geen nostalgisch verhaal dat je kunt doorgeven omdat iemand dat toevallig tegen je zei. Apartheid was een volledig wettelijk verankerd systeem dat vanaf 1948 tot begin jaren ’90 elke Zuid‑Afrikaan indeelde op basis van ras. De staat bepaalde officieel of je “wit”, “zwart”, “kleurling” of “Aziatisch” was; een classificatie die families uit elkaar scheurde en levenslange gevolgen had. Deze indeling bepaalde waar je mocht wonen, welke scholen je kinderen mochten bezoeken, welke banen je kon krijgen, welke medische zorg je kreeg en zelfs welke deur je mocht gebruiken in een openbaar gebouw.
De Group Areas Act dwong miljoenen mensen hun huizen te verlaten omdat hun wijk “wit” moest worden. De Pass Laws verplichtten zwarte Zuid‑Afrikanen om altijd een pas bij zich te dragen; zonder dat document kon je worden gearresteerd, opgesloten of gedeporteerd naar een “thuisland” waar je nooit had gewoond. De Bantu Education Act zorgde ervoor dat zwarte kinderen bewust onderwijs van lagere kwaliteit kregen, zodat ze nooit konden concurreren met witte Zuid‑Afrikanen. En wie zich verzette, riskeerde marteling, gevangenschap of de dood. Protesten werden met geweld neergeslagen, zoals in Sharpeville en Soweto, waar tientallen — soms honderden — mensen werden gedood.
Dat is de realiteit waar Fara Bellinga achteloos overheen praat alsof het een soort “rustige tijd” was. Alsof de afwezigheid van criminaliteit — een claim die historisch gezien niet eens klopt — belangrijker is dan de afwezigheid van vrijheid. Alsof orde belangrijker is dan menselijkheid. Alsof het lijden van miljoenen mensen kan worden weggewuifd omdat “iemand dat zei”.
En zelfs dertig jaar na de afschaffing van apartheid is de erfenis ervan nog overal zichtbaar. De enorme ongelijkheid, de structurele armoede, de werkloosheid die onder zwarte jongeren boven de 50% ligt en dat zijn geen toevalligheden. Dat zijn de littekens van een systeem dat generaties lang mensen heeft uitgesloten van onderwijs, bezit, kansen en veiligheid. De criminaliteit waar Fara naar verwijst is geen bewijs dat apartheid “fijner” was, maar juist een direct gevolg van de ongelijkheid die apartheid heeft achtergelaten.
Precies daarom zijn uitspraken zoals die van Fara Bellinga gevaarlijk. Niet omdat één influencer de geschiedenis kan herschrijven, maar omdat normaliserende taal altijd begint met achteloosheid. Met “ik hoorde dat…”. Met “het was misschien beter toen…”. Met het herhalen van verhalen die nooit neutraal zijn, maar altijd geworteld in machtsverhoudingen, trauma en propaganda. Wanneer iemand met een groot publiek zulke uitspraken doet, draagt dat bij aan het vervormen van historische feiten en het bagatelliseren van menselijk leed.
De vlog van vorige maand liet al zien dat de Bellinga’s moeite hebben om de wereld te zien buiten hun eigen perspectief. Maar de apartheid‑uitspraken tonen hoe gevaarlijk dat gebrek aan perspectief kan worden wanneer het gaat over een geschiedenis die nog steeds diepe wonden draagt.
Wie de wereld rondreist, draagt de verantwoordelijkheid om haar ook werkelijk te willen begrijpen. En met elke nieuwe vlog wordt duidelijker dat de Bellinga’s vooral laten zien hoe veel ze zelf nog te leren hebben.
Reactie plaatsen
Reacties